جام ملتهای اروپا به مراتب جوانتر از جام جهانی است. در سال 1930 بود که نخستین دوره ی جام جهانی برگزار شد و در سال 1960 برای نخستین بار تورنمنتی کوچک برای پیدا کردن قهرمان اروپا برگزار شد.
کشورهای بزرگ اروپا از جمله آلمان و انگلیس در آن زمان با توجه به برگزاری جام جهانی جذابیت چندانی در برگزاری رقابت هایی ویژه اروپا نمیدیدند. برای نمونه در نخستین دوره بازیها در سال 1960، تنها 17 تیم از 33 کشور ممکن، آماده شرکت در این رقابتها بودند.
تمایل حضور در چنین رقابتهایی، در دورههای اول، بیش از همه در بین کشورهای بلوک شرق سابق محسوس بود. آنها میکوشیدند از راه پیروزی های ورزشی، در صحنه ی سیاسی دنیا نیز پررنگتر ظاهر شوند و نامشان در صف کشورهای مطرح دنیا قرار گیرد. البته نقش و محبوبیت جام ملتهای اروپا به مرور زمان تغییر کرد.
تا سال 1980 وضع بر این قرار بود که تورنمنت دور پایانی با حضور تنها چهار تیم در کشوری میزبان برگزار میشد که خود نیز یکی از این چهار تیم بود. در چارچوب این تورنمنت کوچک تنها دو دیدار نیمه نهایی و یک دیدار پایانی انجام میگرفت. این چهار تیم هم در پیکارهایی مقدماتی تعیین میشدند که بازیهای گروهی و در پی آن، دیدارهای رفت و برگشت یک چهارم نهایی را در بر میگرفت.
دورههای 1960 تا 1968 و آغازی دشوار
در سال 1960 فرانسه میزبان بازی ها بود، اما پس از شکست در مرحله ی نیمه نهایی و ناکامی 2 بر صفر برابر چکسلواکی در دیدار بر سر مقام سوم، انتظار تماشاگران خود را برآورده نکرد. قهرمانی نخستین دوره ی جام ملتهای اروپا برای شوروی سابق شد که چهار سال بعد (1964) هم در فینال بازی ها حضور داشت، اما در آنجا مغلوب اسپانیا شد.
میزبانی جام 1968 را ایتالیا برعهده داشت و خود هم سرآخر عنوان قهرمانی را به دست آورد، البته با بخت و اقبال فراوان. ایتالیاییها در دیدار نیمهنهایی به دیدار شوروی سابق رفتند که نتیجه ی بازی پس از وقت قانونی و وقت اضافی صفر بر صفر بود.
در آن دوران از ضربه های پنالتی خبری نبود و برنده ی دیدارهای نیمه نهایی در چنین مواردی به حکم قرعه مشخص میشد. قرعه پیروزی هم به اسم ایتالیا خورد و میزبان بازی ها در دیدار پایانی رویاروی یوگسلاوی قرار گرفت. این دیدار پس از وقت قانونی و اضافی با نتیجه تساوی ? بر ? به پایان رسید. البته در فینال دیگر از قرعه و قرعهکشی خبری نبود و در صورت تساوی، بازی باید تکرار میشد. در دومین بازی فینال ایتالیا موفق شد، یوگسلاوی را 2 بر صفر شکست دهد.
جام 1972 بلژیک و ظهور آلمان
دهه هفتاد میلادی را میتوان دهه طلایی فوتبال آلمان دانست. آلمانیها در این دهه چه در جام جهانی و جام ملتهای اروپا و چه در رقابتهای باشگاهی در اروپا، نقشی برجسته ایفا کردند. در جام ملتهای اروپا که در بلژیک برگزار شد، آلمانیها تیمی را روانه میدان کردند که بسیاری آن را بهترین تیم ملی تاریخ فوتبال این کشور میدانند.
ستاره بزرگ آن دوران فرانتس بکنباوئر، یگانه قیصر دنیای فوتبال بود که در کنارش چهرههایی درخشان چون سپ مایر، گونتر نتسر و گرد مولر حضور داشتند. در آن دوره بود که ملیپوشان آلمان به یک پیروزی بزرگ تاریخی دست یافتند و در چارچوب بازیهای مقدماتی برای نخستین بار توانستند تیم ملی انگلیس را در ورزشگاه تسخیرناپذیر ویمبلی لندن 3 بر یک شکست دهند.
گونتر نتزر (پا به تو) یکی از نوابغ فوتبال آلمان در دهه هفتاد میلادی
تیم ملی فوتبال آلمان در آن دوره، بلژیک میزبان بازیها را در دور نیمه نهایی 2 بر یک شکست داد و در بازی پایانی 3 بر صفر روسیه را در هم کوبید. گرد مولر که به بمبافکن تیم ملی آلمان مشهور بود در دو بازی 4 گل به ثمر رساند و آقای گل شد.
جام 1976 یوگسلاوی و تولد ضربه های پنالتی
نخستین باری که اتحادیه فوتبال اروپا تصمیم گرفت، برنده یک دیدار را در صورت تساوی دو تیم پس از 120 دقیقه بازی، از طریق ضربه های پنالتی مشخص کند، در جام 1976 یوگسلاوی بود. آلمانیها که سال 72 قهرمان اروپا و 74 قهرمان جهان شده بودند، در دیدار پایانی به دیدار چکسلواکی رفتند. این دیدار با تساوی 2 بر 2 در وقت قانونی و اضافی به پنالتی کشیده شد.
در حالی که بازیکنان چکسلواکی همگی ضربههای خود را به ثمر رساندند، اولی هوینس، مدیر ورزشی کنونی باشگاه بایرن مونیخ و یکی از بازیکنان مهم تیم ملی آلمان در آن زمان، توپ را به آسمان بلگراد فرستاد و آرزوی آلمان در دفاع از عنوان قهرمانی را بر باد داد.
اولی هوینس در صحنه از دست دادن پنالتی مقابل چکسلواکی
در دورههایی که از آنها سخن به میان آمد، ساختار رقابتهای جام ملتها کم و بیش ثابت ماند. به مرور زمان کشورهای بیشتری تصمیم گرفتند که وارد گود شوند و از این رو شمار تیم های شرکتکننده در دور مقدماتی افزایش یافت، اما با وجود این، تورنمنت نهایی کماکان از دو بازی نیمه نهایی و یک بازی فینال تشکیل شده بود. به همین علت بود که یوفا پس از گذشت چند دوره تصمیم گرفت، با تغییر ساختار بازیها، به جذابیت این جام بیافزاید.
جام 1980 ایتالیا و نخستین دگرگونی اساسی
نخستین بار در رقابت های 1980 در ایتالیا بود که هشت تیم در دور نهایی شرکت داشتند که به دو گروه تقسیم شده بودند. تیمهای اول هر گروه مستقیم به دیدار پایانی صعود میکردند و دو تیم دوم هر گروه بر سر رسیدن به مقام سوم، به دیدار هم میرفتند.
در آن دوره، تیم ملی آلمان با دو برد برابر چکسلواکی و هلند و یک تساوی برابر یونان بهعنوان سرگروه به دیدار پایانی راه یافت و در بازی نهایی هم با پیروزی 2 بر یک بر بلژیک برای دومین بار بهعنوان قهرمانی اروپا دست یافت.
از جمله ستارگانی که در این موفقیت مهم سهیم بود، میتوان از کارل هاینس رومنیگه نام برد و همچنین از هورست هروبش که به هیولای سرزنی شهرت داشت و برند شوستر که به فرشته موطلایی معروف بود. 6 بازیکن تیم منتخب آن دوره از مسابقه ها، آلمانی بودند.
جام 1984 فرانسه و برگزاری جشنی بزرگ
جام ملتهای اروپا در سال 1984 را باید نقطه عطفی در این بازیها دانست. در آن سال فرانسه میزبانی هفتمین دوره را برعهده داشت و نه تنها به بهترین وجه از عهده انجام این وظیفه بر آمد، که با قهرمانی، شور و شادی فرانسویان را دو چندان کرد.
برخلاف دوره پیش، مرحله ی نیمهنهایی هم در دستور کار گنجانده شده بود. دیگر این گونه نبود که دو تیم سرگروه به طور مستقیم به بازی نهایی راه پیدا کنند. طبیعی است که با اضافه شدن مرحله نیمه نهایی، هیجان و جذابیت مسابقه ها هم بیشتر شد.
فرانسه در آن سال بیش از همه از وجود یکی از نوابغ بزرگ عالم فوتبال بهره میبرد، میشل پلاتینی که در 5 بازی 9 گل به ثمر رساند و نه تنها آقای گل مسابقه ها شد، که رکوردی به جا گذاشت که بعید میرسد روزی شکسته شود. از آن گذشته پلاتینی در دیدار تیمش برابر یوگسلاوی توانست در طول یک نیمه 3 گل به ثمر برساند و در این عرصه هم رکوردی بر پا کند.
دورههای بعد هم که در سال های 1988 و 1992، به ترتیب در آلمان و سوئد برگزار شدند، حال و هوایی مشابه داشتند.
جام 1988 آلمان و غفلتی سرنوشت ساز در دوئل بزرگ
در سال 1988 برای نخستین بار میزبانی جام ملتهای اروپا به آلمان واگذار شد و طبیعی است که سطح توقع مردم این کشور از تیم ملی هم بالا بود.
ملیپوشان آلمان مرحله گروهی را با دو پیروزی برابر دانمارک و اسپانیا و یک تساوی با ایتالیا، پشت سر گذاشتند و بهعنوان سرگروه راهی نیمه نهایی شدند. حریف آلمان در این مرحله هلند بود. بازی های بین هلند و آلمان همیشه پرهیجان و جنجالی بودهاند. این امر دست کم تا اندازهای، ریشه در تاریخ و اشغال هلند توسط ارتش نازی در جنگ جهانی دوم دارد.
رونالد کومان (چپ) و رودی فولر در پیکار جنجالی هلند و آلمان در دیدار نیمه نهایی جام ۸۸
تیم ملی فوتبال هلند در این دوره ستارههای زیادی داشت که البته نقش دو چهره از دیگران برجستهتر بود: رود گولیت هافبک و کارگردان بازی نارنجیپوش های هلند و مارکو فان باستن، مهاجم مهارنشدنی این تیم که در حال حاضر خود سرمربیگری هلند را برعهده دارد.
در دقیقه 55 دیدار نیمه نهایی جام 88 میان آلمان و هلند، لوتار ماتئوس از نقطه پنالتی گل اول آلمان را زد و در دقیقه 74 هم رونالد کومان با به ثمر رساندن ضربه پنالتی برای هلند، بازی را به تساوی کشاند.
نبرد آلمان و هلند در آن زمان، دوئل دو بازیکن هم بود: یورگن کوهلر، مدافع میانی آلمان و مارکو فان باستن، مهاجم هلند. در سال 1988بخت با هلند یار بود؛ فان باستن از یک غفلت کوچک کوهلر سود جست و دو دقیقه مانده به پایان بازی، گل پیروزی را برای هلند به ثمر رساند. این موفقیت در عین حال انتقام شکست 2 بر یک هلند از آلمان در جام جهانی 1974 هم بود.
البته شماری از بازیکنان هلند پس از خاتمه دیدار، رفتار ناشایستی از خود نشان دادند.
در دیدار پایانی آن دوره، ملیپوشان هلند با برتری کوبنده، روسیه را 2 بر صفر شکست دادند و برای نخستین بار به عنوان قهرمانی اروپا دست یافتند. مارکو فان باستن، ستاره ی آن دوره نیز، با 5 گل، آقای گل بازیها شد.
جام 1992 سوئد و موفقیت غافلگیرکننده دانمارک
جام ملت های اروپا در سال 1992 که در سوئد برگزار شد، از یک لحاظ تاریخی شد. با توجه به جنگ بالکان و فروپاشی یوگسلاوی سابق، این کشور که دور مقدماتی را با موفقیت پشت سر گذاشته بود، از حضور در دور نهایی محروم ماند و جای یوگسلاوی را در این پیکارها دانمارک گرفت.
بازیکنان دانمارک که با خیال خوش و آسودگی خاطر ایام مرخصی و استراحت را میگذراندند، از طرف فدراسیون فوتبال کشورشان مامور شدند، تا چمدانهای خود را ببندند و راهی میدان مبارزه شوند.
ملیپوشان دانمارک که برخلاف تیمهای دیگر، فرصت چندانی برای تدارکات، آمادهسازی و انجام دیدارهای تدارکاتی نداشتند، بی غل و غش قدم به میدان گذاشتند، با کمی بخت و اقبال و پس از موفقیت های دور از انتظار در مرحله گروهی، نخست تیم ملی هلند، مدافع عنوان قهرمانی را در مرحله ی نیمه نهایی در ضربه های پنالتی شکست دادند و سپس تیم ملی فوتبال آلمان، قهرمان جهان در آن زمان را در بازی نهایی 2 بر صفر به زانو درآوردند. در آن دوره، انتظار هم چیز میرفت جز قرار گرفتن دانمارکیها در نوک قله فوتبال اروپا.
جام 1996 انگلیس و شروع فصلی تازه
دومین تحول اساسی در جام ملت های اروپا پس از فروپاشی شوروی سابق و به وجود آمدن جمهوریهای ریز و درشت صورت گرفت. با توجه به افزایش ناگهانی تعداد کشورهای اروپایی و فدراسیونهای فوتبال در اروپا، تصمیم گرفته شد که در جام 1996 انگلیس، شمار تیمهای شرکت کننده در دور نهایی از 8 تیم به 16 تیم افزایش پیدا کند: چهار گروه چهار تیمی که دو تیم اول و دوم از آن به مرحله یک چهارم نهایی راه مییابند.
برندگان این مرحله به نیمه نهایی میرسند و برندگان نیمه نهایی هم در دیدار پایانی برای کسب عنوان قهرمانی اروپا به دیدار هم میروند. یک نوآوری دیگر این دوره، گل طلایی بود که در وقت اضافی برنده مسابقه را تعیین میکرد، یعنی اگر در وقت اضافی، تیمی گل برتری را به ثمر میرساند، بازی در همان لحظه به پایان میرسید و تکلیف برنده هم مشخص میشد.
آخرین پیروزی بزرگ انگلیس میزبان بازی های 96، به سی سال پیش از آن برمیگشت: قهرمانی جهان در سال 1966. این سالگرد، موقعیت و مناسبتی نیک بود برای تکرار موفقیت پیشین. همه چیز برای تیم ملی انگلیس خوب پیش رفت تا مرحله نیمه نهایی که این تیم در مقابل آلمان قرار گرفت.
انگلیسیها که در جام جهانی 1990 ایتالیا در مرحله ی نیمه نهایی در ضربه های پنالتی از آلمان شکست خورده بودند، این بار نیز در ضربه های پنالتی تسلیم ملیپوشان آلمان شدند. فینال جام ملت های اروپا در سال 1996 بین آلمان و جمهوری چک برگزار شد که با پیروزی 2 بر یک آلمان پایان یافت. ناگفته نماند که الیور بیرهوف، مهاجم آلمان در این دیدار اولین گل طلایی تاریخ فوتبال را به ثمر رساند.
جام 2000 بلژیک و هلند و سقوط فوتبال آلمان
جام ملتهای اروپا در سال 2000 از نظر شمار تیمهای شرکت کننده تفاوتی با دوره پیشین نداشت، اما یک نوآوری بزرگ را در بر داشت و آن این که برای نخستین بار میزبانی رقابت ها را دو کشور به طور مشترک برعهده داشتند: بلژیک و هلند.
تیم ملی فوتبال آلمان، مدافع عنوان قهرمانی اروپا که ستارهاش در جام جهانی 98 فرانسه رو به افول گذاشته بود، تلخترین دورهاش را تجربه کرد. آلمانی ها در مرحله ی گروهی، با یک تساوی و 2 شکست در قعر جدول قرار گرفتند. روزنامه «بیلد» در پی این ناکامی بیسابقه، در صفحه اول با تیتر درشت خطاب به ملی پوشان آلمان نوشت: «شما خل و چلهای فوتبال اروپا هستید و باعث شرم و خجالت آلمان!»
زین الدین زیدان(راست) و الساندرو دل پیه رو در فینال یورو 2000
در حالی که ستاره ی فوتبال آلمان بهشدت رو به خاموشی گذارده بود، درخشش ستاره یک تیم دیگر اروپا روز به روز بیشتر میشد: تیم ملی فرانسه که در سال 1998 در خانه ی خود، عنوان قهرمانی جهان را به دست آورده و آن دوران، فوتبال جذاب و مدرنی را به نمایش گذاشته بود.
در آن دوره از بازیها، تیم ملی بلژیک، یکی از دو میزبان مسابقه ها در همان مرحله گروهی حذف شد. در مقابل، میزبان دیگر، یعنی هلند بازیهای خوبی نشان داد و اگر شانس بیشتری داشت، در مرحله ی نیمه نهایی در ضربه های پنالتی برابر ایتالیا بازنده نمیشد.
لاجوردیهای ایتالیا که بعد از 32 سال بوی قهرمانی به مشامشان خورده بود، در دیدار نهایی به دیدار فرانسه، قهرمان جهان رفتند و لحظاتی پیش از پایان بازی یک بر صفر از فرانسه جلو بودند که ویلتورد، بازیکن تازه نفس فرانسه گل تساوی را به ثمر رساند و بازی به وقت اضافی کشیده شد. در وقت اضافی نیز دیوید ترزگه، مهاجم تیم ملی فرانسه با زدن گل طلایی کار ایتالیا را یکسره کرد و باعث تداوم طلسم قهرمانی اروپا برای لاجوردیها شد.
جام 2004 پرتغال و رستاخیز یونان
جام ملتهای اروپا در سال 2004 با یک ضربه غافلگیر کننده آغاز شد. تیم ملی فوتبال یونان که بعد از 24 سال برای دومین بار توانسته بود در دور نهایی رقابت های جام ملتهای اروپا حضور پیدا کند، در همان دیدار افتتاحیه نخستین ضربه ی غافلگیرکننده را وارد کرد و 2 بر یک پرتغال، میزبان بازیها را که برای عنوان قهرمانی دندان تیز کرده بود، شکست داد.
ملیپوشان یونان که با یک تساوی برابر اسپانیا و یک شکست برابر روسیه، در گروهشان دوم شده بودند، در مرحله یک چهارم نهایی به دیدار فرانسه، مدافع عنوان قهرمانی رفتند و یک بر صفر از سد حریفشان گذشتند.
یونانیها در نیمه نهایی هم کار ملیپوشان جمهوری چک را یکسره کردند و در بازی فینال رویاروی تیمی قرار گرفتند که در نخستین بازی 2 بر یک آن را شکست داده بودند: پرتغال میزبان بازیها. اگر چه پرتغالیها تشنه انتقام بودند، اما پس از 90 دقیقه همچنان تشنه ماندند، چرا که کاریستئاس، یکی از ستارگان یونان در آن دوره، با تک گل خود ناممکن را ممکن ساخت و کشورش را برای نخستین بار به قهرمانی اروپا رساند.
جام 2008 اتریش و سوئیس
در این دوره دو کشور به طور مشترک میزبانی جام ملتهای اروپا را بر عهده دارند: اتریش و سوئیس. این بار هم 16 تیم در 4 گروه تقسیم شده و ساختار بازیها مانند سه دوره گذشته است، با این تفاوت که در پیکارهای این دوره، از گل طلایی و یا گل نقرهای خبری نیست. در دیدارهای حذفی (یک چهارم نهایی، نیمه نهایی و فینال) برنده بازی در صورت نتیجه تساوی بعد از وقت قانونی و اضافی در ضربه های پنالتی تعیین میشود.
این بار هم فهرست مدعیان عنوان قهرمانی بلند است: از فرانسه و ایتالیا گرفته تا آلمان و همچنین اسپانیا که همیشه در صف مدعیان قرار دارد.
بسیاری از کارشناسان فوتبال، کسب عنوان قهرمانی اروپا را به مراتب دشوارتر از کسب عنوان قهرمانی جهان میدانند، چرا که در این جام حریف به اصطلاح آسانی وجود ندارد و برترینهای اروپا روبروی هم قرار میگیرند.
به نوشته ی پایگاه اینتر نتی "دویچه وله" بسیاری از کارشناسان فوتبال، قهرمانی اروپا را به مراتب دشوارتر از قهرمانی جهان میدانند، چرا که در این جام حریف به اصطلاح آسانی وجود ندارد و برترینهای اروپا رو به روی هم قرار میگیرند.
|
+| نوشته شده توسط فردین در
87/03/12 ساعت 12:11
|
در تاريخ رقابت هاى NBA هيچ تيمى نتوانسته پس از ۳ شكست در فينال به عنوان قهرمانى دست يابد و ليكرز نيز در اين بين يك استثنا نبود.
فيل جكسون مربى ليكرز نيز در حالى كه از اين شكست بسيار ناراحت بود گفت: ليكرز مستحق باخت نبود. در چند بازى گذشته ليكرز بهترين بازى خود رابه نمايش گذاشت.
علی دایی درباره شرایط تیم ملی ایران اظهار داشت: بازی خیلی خوبی را در العین برگزار کردیم و پیروزی با ارزشی را کسب کردیم. 
همه این دلایل درست اما شما از ابتدا با وجود همین شرایط به ایران آمدید؟ 
و اما در خط حمله حضور فرهاد مجیدی، بهترین مهاجم استقلال در فصلی که گذشت یکی از نفرات اصلی است، اینکه از بین علیزاده و برهانی کدامیک زوج مجیدی باشند، موردی که قلعه نویی تا ساعتی پیش از بازی فردا به آن فکر خواهد کرد.
